فرآیند طبیعی ترمیم بافت های آسیب دیده

 همزمان با شروع و تکمیل فرآیند هموستاز، فرآیند ترمیم بافت نیز شروع می شود و به عبارتی می توان گفت هموستاز خود بخشی از فرآیند ترمیم است، که به سرعت شروع شده و در نهایت با تشکل لخته، یک پانسمان موقت روی محل آسیب قرار می دهد تا فرصتی را برای ادامه فرآیند ترمیم بافت آسیب دیده فراهم سازد. لیکن به منظور توجه به نقش پلاکت ها ،فرآیند ترمیم طبیعی بافت طولانی تر است. در این فرآیند فاکتورهای رشد و سیتوکین هایی که توسط پلاکت های فعال و سایر سلول ها آزاد می شوند، منجر به مهاجرت، تکثیر و تمایز سلول ها و سنتز ماتریکس لازم برای ترمیم بافت می شوند. رشته های فیبرین تشکیل شده در مرحله هموستاز نیز، به عنوان یک کالبد و چهار چوب، برای سلول های مهاجر و تکثیر آنها عمل می کنند. فرآیند ترمیم شامل سه فاز عملیاتی التهاب، تکثیر و تجدید ساختار است و شایان ذکر است که این سه فاز نیز مستقل از هم نیستند و از نظر زمانی با هم همپوشانی دارند.

  • فاز التهابی (Inflammatory phase)

التهاب، اولین پاسخ بدن به هرگونه بافت های آسیب دیده است. نوتروفیل ها اولین سلول های التهابی اند، که سریعاً به منظور دفاع در برابر عفونت و حذف بافت های آسیب دیده، در محل جراحت تجمع می یابند عمر آنها حدود چند ساعت تا چند روز است. بعد از نوتروفیل ها، مونوسیت ها و لنفوسیت های T در محل تجمع می یابند. مونوسیت ها با تمایز به ماکروفاژها، به یک تیپ عمده سلولی تبدیل می شوند که طول عمری حدود چند روز تا چند ماه دارند و با ترشح فاکتورهایی، به طور مستقیم به نوتروفیل ها و پروسه ترمیم بافت کمک می کنند.

نقش لنفوسیت های T در ترمیم بافت های آسیب دیده در حال حاضر به طور دقیق مشخص نیست. سپس سلول های بنیادی مزانشیمال، که مسئول تشکیل استخوان، غضروف،  بافت فیبری، عروق و سایر بافت ها هستند و نیز فیبروبلاست ها که ماتریکس خارج سلولی را تولید می کنند به ناحیه جراحت مهاجرت می کنند. همچنین سلول های اندوتلیال عروق خونی اطراف جراحت شروع به تکثیر و تشکیل مویرگ های جدیدی می کنند که به ناحیه بافت های آسیب دیده توسعه می یابند. در اواخر فاز التهابی بافت گرانولر با ظاهر نرم و صورتی رنگ تشکیل می شود. این بافت، با خونرسانی مناسب و فاقد اعصاب و غنی از فیبروبلاست ها و سلول های التهابی، محیط متابولیکی موقت و مناسبی جهت ادامه روند ترمیم بافت های آسیب دیده فراهم می سازد. فاز التهابی سه الی چهار روز به طور می انجامد.

  • فاز تکثیر (Proliferative phase)

این فاز حدوداً از روز سوم بعد از آسیب بافت های آسیب دیده شروع می شود. در طول این مرحله، ترشح فاکتورهای مختلفی از پلاکت ها، نظیر فاکتور رشد و سیتوکین، به همراه سایر عوامل محیطی نظیر اکسیژن، یونها، هورمون ها و مواد مغذی، شرایطی را فراهم می کنند تا سلول های بنیادی مزانشیمال، تکثیر و به سایر سلول هایی که جهت تولید بافت محل جراحت مورد نیاز است، نظیر استئوبلاست، کندروسیت، و غیره تبدیل و جایگزین بافت های نکروتییک و آسیب دیده می شوند. بدین ترتیب بافت اسکار که تفاوت هایی با بافت اصلی دارد شکل می گیرد.

  • فاز تجدید ساختار (Remodeling phase)

این مرحله از ترمیم بافت های آسیب دیده حدود سه هفته بعد از آسیب  شروع می شود و ممکن است بسته به وسعت زخم و نوع بافت آسیب دیده، نیاز به سال ها زمان داشته باشد. در این فاز بافت های عمومی جدید سازماندهی و شکل دهی مجدد شده و جایگزین بافت اسکارمی شوند. در پایان این مرحله، بافت محل جراحت بیشتر به بافت اصلی شبیه می شود.

بین بافت اسکار و بافت نرمال تفاوت هایی وجود دارد. بافت اسکار حاوی فیبروپلاست های اولیه و ماتریکس است و ممکن است شامل بخش هایی از بافت اصلی نیز باشد و یا ممکن است نیاز باشد که به طور کامل اصلاح شود. این موضوع در بافت ها و نواحی مختلف بدن متفاوت است. به طور مثال در ترمیم استخوان، بافت اسکار تشکیل نمی شود و بافت ترمیمی تقریباً از بافت اصلی قابل افتراق نیست ولی بر عکس، بافت های نرم نظیر پوست، به طور کلی بوسیله بافت اسکار ترمیم می شوند.

بافت اسکار با تغییراتی مانند کاهش دانسیته سلول ها و عروق تولید فیبرهای کلاژن در ماتریکس و جابجایی ماتریکس قبلی و غیره به بافت اصلی تبدیل می شود. فرآیند ترمیم نیز دارای مراحل بسیار پیچیده بود و با حضور تعداد زیادی از مواد، سلول ها، فاکتورها و پروتئین ها و تحت تبادلات شیمیایی گوناگونی تحقق می یابد لیکن در این بخش موضوع به صورت خلاصه بیان شده است.

منبع : کتاب PRP



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید

آدرس کلینیک دیباجی :
تهران ، خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک 17



آدرس کلینیک مطهری:
تهران،خیابان ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد « کوچه افتخار سابق»،پلاک 34، طبقه همکف

-

Share →