635707185871916418

دیابت یک بیماری متابولیکی است، در این بیماری در سوخت و ساز قند خون اختلال ایجاد می شود. قند خون گلوکز نام دارد. بطور کلی بیماری دیابت به دو نوع: 1) دیابت نوع یک 2)دیابت نوع دو تقسیم می شود.

مولکولهای قند از طریق دستگاه گوارش وارد خون شده و توسط هورمونی بنام انسولین که از سلول های بتای جزایر لانگرهانس لوزالمعده ترشح می شود به سلول های بدن اجازه ورود می یابند تا در آنجا برای تولید انرژی مصرف یا ذخیره گردند. در این بیماری یا انسولین مورد نیاز وجود ندارد ، یا ناکافی است و یا اینکه سلول ها نسبت به انسولین مقاومت نشان می دهند. بالا بودن قند خون و عدم کنترل آن در دراز مدت می‌تواند در همه ی اندام های بدن از جمله چشم ، کلیه ، قلب و عروق خونی ایجاد اختلال نماید.

دیابت یکی از پرعارضه ترین بیماری های جهان است. بر حسب آمارهای جهانی در سرتاسر جهان حدود 346 میلیون نفر از این بیماری رنج می برند و هر 10 ثانیه دو نفر به دیابت مبتلا می شوند.

دیابت نوع دو جزو آن دسته از بیماری هایی است که باید تمام تلاش را برای پیشگیری از دیابت به کار بست، چون این بیماری باعث بروز بیماری های دیگری می شود.

عوامل خطر

  • سن بالای ۴۰ سال
  • فامیل درجه اول مبتلا به دیابت نوع دو
  • سابقه اختلالات قند پیش‌دیابتی (اختلال تحمل گلوکز)
  • سابقه دیابت بارداری
  • سابقه به دنیا آوردن نوزاد ماکروزوم (وزن بالاتر از حد طبیعی)
  • وجود عوارض انتهایی دیابت روی اعضا بدن
  • وجود فاکتورهای خطر بیماری‌های قلبی عروقی (همچون چربی خون بالا، فشار خون بالا، چاقی)
  • وجود بیماری‌های مربوط به دیابت (سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، آکانتوز نیگریکانز، عفونت اچ. آی. وی، برخی اختلالات روانپزشکی همچون شیزوفرنی، افسردگی و اختلال دوقطبی)
  • مصرف داروهای مربوط به دیابت: کورتیکواستروئیدها، آنتی‌سایکوتیکهای آتیپیک، درمان اچ‌آی‌وی/ایدز و غیره.

درمان

اولین قدم درمانی برای دیابت نوع دو، رعایت رژیم غذایی، کاهش وزن و فعالیت‌های ورزشی است. گاهی وقت‌ها این اقدام‌ها نمی‌تواند بیماری را کنترل کند در اینصورت از روش دارو درمانی در دیابت استفاده می شود و بیمار نیاز به مصرف دارو پیدا می‌شود.

دارو

داروهای ضد دیابت خوراکی: این داروها در دیابت نوع دو کاربرد دارندو به دسته های زیر تقسیم می شوند:

  • محرک های ترشح انسولین شامل سولفونیل اوره ها و گلینایدها

داروهای این گروه سلول‌های بتا پانکراس را تحریک می‌کند تا انسولین بیش‌تری ترشح کند.

تنها قرص مربوط به نسل اول این گروه که هنوز کاربرد دارد کلروپروپامید (دیابنز Diabenese) است.

داروهای نسل دوم با دز کمتر نسبت به نسل اول کم‌تر کاربرد دارد. داروهای نسل دوم عبارت است از: گلی پیزاید glipizide (Glucotrol و Glucotrol XL)، گلی بوراید Gliburide (Micronwe، Glynose و Diabeta)، گلی می‌پراید glimipride (Amaryl). داروهای نسل دوم روزانه یک بار یا دو بار، پیش از غذا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همه‌ی داروهای گروه سولفونیل اوره اثر مشابه در درمان قند خون دارد، تفاوت این‌ها در عوارض جانبی، زمان مصرف و تداخلات دارویی با داروهای دیگر است.

  • افزایش دهنده های حساسیت به انسولین شامل بی گوانید ها و تیازولیدون ها

بی گوانیدها: تنها داروی این گروه متفورمین Metformin (Glucophage) است. متفورمین با کاهش تولید گلوکز توسط کبد، و افزایش حساسیت بافت عضلانی به انسولین قند خون را پایین می‌آورد. افزایش حساسیت بافت عضلانی به انسولین موجب می‌شود قند به راحتی جذب عضلات شود و به مصرف برسد. غالباً 2 بار در روز مصرف می‌شود. گاهی ممکن است سبب اسهال شود. در این صورت باید قرص را همراه با غذا مصرف کنید تا اسهال شما بهبودی یابد.

تیازولیدون ها: این داروها حساسیت عضلات و بافت چربی را نسبت به اثر انسولین بالا می ‌برند. همچنین ممکن است چربی خوب (HDL) را اندکی افزایش دهند ولی به همان نسبت ممکن است چربی بد (LDL) را نیز بالا ببرند. اضافه وزن و ادم یا خیز (تجمع آب زیر پوست) از عوارض شناخته شده این داروها است. نارسایی قلب و حتی حمله قلبی با این داروها گزارش شده و به همین علت، در سال 2007، اداره نظارت بر غذا و داروی آمریکا، رسما هشدار داد که ” روزی گلیتازون ” ممکن است موجب حمله قلبی و حتی مرگ شود. ضایعات کبدی شدید نیز گزارش شده است. دو ترکیب دارویی با نام ژنریک روزی گلیتازون و پیوگلیتازون در این گروه معروف ‌تر هستند. در ایران دو نام تجارتی از این داروها به صورت قرص‌های 15، 30 و 45 میلی ‌گرمی موجود است. اثر عمده این داروها، کاهش مقاومت به انسولین، افزایش جذب گلوکز در بافت‌ها و کاهش جزیی در تولید گلوکز توسط کبد است.

  • مهار کننده های آلفا گلوکزیداز مثل آکاربوز

در مواردی که سطح گلوکز خون با رژیم غذایی به تنهایی کنترل نمی شود، برای بیماران مبتلا به دیابت غیروابسته به انسولین (نوع 2) استفاده می شود.

این دارو سبب تاخیر در جذب گلوکز می شود. به وسیله میکروارگانیسم ها و آنزیم های گوارشی متابولیزه می شود و از طریق ادرار و مدفوع دفع می گردد.

عوارض گوارشی این دارو، اسهال، نفخ و درد شکم، که به تدریج برطرف می شوند. احتمال وقوع صدمات کبدی وجود دارد. دارو اثرات سمی ندارد.

و داروهای جدیدتری که هنوز وارد بازار ایران نشده‌اند مثل:

  • ایمکرتین‎ها شامل آنالوگ‌های GLP-1

از داروهای تزریقی هستند و مهار کننده‌های دی‌پپتیدیل پپتیداز مثل سیتاگلپتین

آنزیمی به نام دی پپتیدیل پپتیداز – 4 یا DPP-4 در بافت‌ها وجود دارد که قادر است GLP-1 را تخریب و بلااثر کند.

GLP-1 یا پپتید شبه گلوکاگن شماره 1 ماده‌ای است پروتئینی که قادر است قند خون را کاهش دهد. این دارو همراه با سایر داروهای خوراکی و یا به تنهایی تجویز می ‌شود. مختص دیابت نوع 2 است. قرص‌ های این دارو در کشور انگلیس مثلثی شکل و صورتی رنگ است تا با سایر قرص‌ ها اشتباه نشود. سیتاگلی پتین‌ ها، در واقع تقویت ‌کننده این کرتین‌ ها هستند.

این کرتین ‌ها به هر ماده‌ای در بدن گفته می ‌شود که بتواند ترشح انسولین را تحریک و اثر آن را تقویت کند مانند GLP-1 که یک این کرتین است. اثر دارو فقط زمانی است که قند بالا می‌ رود. دوز دقیق دارو را باید از پزشک معالج خود بپرسید زیرا به عوامل مختلفی بستگی دارد عفونت دستگاه تنفس فوقانی، گلو درد و اسهال از عوارض شناخته شده این دارو است. سایر آثار جانبی آن در آینده برملا خواهد شد. هر داروی جدیدی، هرچه قدر لوکس و معروف هم باشد، دال بر خوب بودن آن نیست. به شگردهای شرکت‌ های دارویی بین ‌المللی توجه داشته باشید. داروی دیگر از این گروه ویلدارگلی پتین است. تقریبا تمام داروهای خوراکی ضددیابت ممکن است عوارض کبدی بدهند لذا آزمون‌ های کبدی باید حتما پایش شود.

  • آنالوگ‌های آمیلین مثل پراملینتاید

آميلين هورموني است كه همراه با انسولين از سلول هاي بتا پانكراس ترشح مي شود.

 پراملينتايد(pramlintide) از داروي اين دسته است. اين دارو سبب كاهش ترشح گلوكاگون و كندي تخليه معده مي شود. اين

دارو به صورت تزريق زير جلدي قبل از هر وعده غذايي تجويز مي شود.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)