Laser_1

خواص لیزر

ماهیت نور: در سال 1860، جیمز کلرک ماکسول به طور تجربی ثابت نمود که نور به صورت موج منتشر می شود و دستگاه معادلاتی را برای توصیف طبیعت موجی نور ارائه نمود. او با بیان نظریه موج الکترومغناطیسی نشان داد که این امواج با سرعت نور حرکت نموده و خواص بازتابش، شکست و تداخل را نیز دارند. از طرف دیگر برخی آزمایشها نشان می داد که نور ماهیت ذره ای دارد. در پایان قرن نوزدهم، ماکس پلانک، فیزیکدان معروف این نظریه را بنا نهاد که نور از بسته های انرژی تابشی تشکیل شده است. وی نام این بسته را کوانتم نامید. پلانک عقیده داشت که کوانتم نور نمی تواند تقسیم گردد. بعضی از مواد می توانند انرژی را جذب و سپس آن را به صورت نور تابش نمایند. هنگامی که این امر به طور طبیعی اتفاق می افتد، گسیل خود به خود نامیده می شود. نورمرئی که در گسیل خود به خود آزاد می شود، به شکل کوانتم های انرژی است. آلبرت اینشتین واحد اصلی نور گسیل شده در حین گسیل خود به خود را فوتون نامید. او اعتقاد داشت که فوتون گسیلی از اتم می تواند اتم برانگیخته ی مشابه دیگری به وجود آورد تا فوتون دومی گسیل شود. اینشتین این گسییل ها را گسیل القایی نامید.

طیف الکترومغناطیسی: نور مرئی، نوار بسیار باریکی از انرژی تابشی اطراف ماست که طیف الکترومغناطیسی را تشکیل می دهد. چشم انسان نمی تواند به جز نور مرئی، بقیه شکل های انرژی تابشی در طیف الکترومغناطیسی را آشکار نماید.

لیزر چیست؟

لیزر به معنای تقویت نور توسط تابش گسیل القایی است. هر لیزر صرف نظر از نوع آن، نوری مرئی یا نامرئی که درخشان تر و شدیدتر از بقیه نورهاست، تولید می نماید.

لیزر چگونه کار می کند؟

هر منبع تولید لیزر از سه قسمت زیر تشکیل شده است:

1) منبع انرژی: برای افزایش انرژی اتم ها و انتقال اتم ها به تراز انرژی بالاتر به کار می رود. لیزر در اغلب دستگاههای درمانی، نیروی الکتریسیته، به عنوان منبع انرژی به کار می رود. ولی می توان از نور معمولی و واکنش شیمیایی هم به عنوان منبع انرژی لیزر استفاده نمود.

2) محیط فعال: ماده ای که قادر است انرژی اعمال شده به آن را با تغییر وضعیت اتم ها، یون ها یا مولکولهای خود ذخیره نموده و این انرژی را توسط فوتون های نوری در لیزر آزاد نماید. معمولاً این کار با بر انگیخته شدن الکترون ها و رفتن آنها به تراز انرژی بالاتر لیزر و تولید فوتون های نوری حین برگشت به تراز انرژی اصلی صورت می گیرد. چهار نوع محیط فعال برای لیزر وجود دارد:

1) جامد مثل یاقوت یا بلورهای دیگر 2) مایع مانند برخی رنگینه ها 3) گاز مانند کربن دی اکسید 4) نیمه هادی مانند دیودگالیوم- آلومینیم- ارسناید.

پرتو لیزر در محیط فعال تولید می گردد. معمولاً لیزرها را بر حسب محیط فعالشان نامگذاری می کنند. طول موج لیزر تولید شده به درصد ناخالصی محیط فعال بستگی دارد.

3) فیدبک: دو آینه یا سایر سطوح بازتابنده که در دو طرف محیط فعال قرار دارند. آینه ها با بازتابش فوتون ها به جلو و عقب (در محیط فعال)، به شدت باریکه لیزری می افزایند. تولید لیزر در چند مرحله صورت می گیرد: لیزر ابتدا توسط چشمه انرژی، بعضی از اتم های محیط فعال برانگیخته شده و به تراز انرژی بالاتر می روند. این اتم ها حین بازگشت به تراز انرژی اصلی خود، انرژی اضافی خود را به صورت مقادیر نوری ظریفی به نام فوتون تابش می کنند. این نور به نوبه ی خود، اتم های دیگری را در محیط فعال بر می انگیزد و همین اتم ها نیز نور آزاد می کنند. به این ترتیب اتم های بیشتری از محیط فعال تابش نموده و واکنش زنجیره ای افزایش انرژی راه می افتد (پدیده گسیل القایی). آینه های دو سر محیط فعال، نور لیزر را به محیط فعال بر می گردانند و بر شدت نور لیزر افزوده می شود و در نهایت نور ایجاد شده به قدری قوی می گردد که از یکی از آینه های دو سر ماده محیط فعال (که به طور جزئی نقره اندوه است) به صورت نور لیزر به بیرون می گریزد.

31555_866

خواص نور لیزر

1) تک رنگ (تک فام) بودن: یعنی همه امواج گسیل شده لیزر، طول موج یکسان دارند. هر طول موجی از نور لیزر ، معرف یک رنگ خاص می باشد. به همین دلیل نور لیزر تک فام نامیده می شود. طول موج، فاصله میان دو نقطه متوالی روی شکل موج متناوبی است که دارای فاز یکسانی می باشند . نور معمولی بر خلاف نور لیزر، دارای طیف وسیعی از طول موج ها می باشد به همین دلیل سفید رنگ به نظر می رسد. طول موج هر منبع تولید نور لیزر، به جنس محیط فعال آن بستگی دارد. ثابت شده است که طول موج اشعه لیزر، دارای اهمیت اساسی در خواص بیولوژیکی آن می باشد چون هر سلول، توانایی جذب طول موج خاصی را دارد.

2) هم فاز (همدوس) بودن: یعنی ماکزیمم و مینیمم امواج نور لیزر با هم اتفاق می افتد. اهمیت همدوسی در کابردهای درمانی روشن نیست. برخی عقیده دارند که همدوسی نور لیزر هیچ گونه تأثیری در سرعت افزایش بهبودی زخم ندارد. ولی برعکس عده ای بر این باورند که تنها با استفاده از منابع لیزری همدوس می توانند به نتایج درمانی مطلوب برسند.

3) هم راستایی (حرکت در راستای مستقیم): نور لیزر مانند نور معمولی پخش نمی شود. به عنوان مثال یک باریکه نور معمولی با طی مسافتی در حدود 320 متر دایره ای به قطر 65 متر را روشن می کند ولی باریک لیزر با همین شرایط، دایره ای به قطر 30 سانتی متر را می پوشاند.

کاربرد لیزر در درمان

مروری بر کاربردهای درمانی: اخیراً استفاده از لیزر برای کاربردهای درمانی در زمینه فیزیوتراپی، طب سوزنی، دندانپزشکی و دامپزشکی رایج شده است.

1) فیزیوتراپی: امروز دستگاههای لیزردرمانی به طور وسیعی در جهان مورد استفاده قرار می گیرند. یکی از دلایل این امر آن است که لیزردرمانی نسبت به دیگر دستگاههای الکتروتراپی مانند اولتراسوند و اینترفرنشیال در کاهش درد، تحریک و کمک به التیام زخم کاملاً برتری دارد. کابردهای اصلی لیزردرمانی در فیزیوتراپی عبارتند از:

1-1) بهبود التیام زخم: اصلی ترین کاربرد لیزر در فیزیوتراپی، تحریک روند التیام زخم است. لیزر درمانی به عنوان یک روش ایده آل برای درمان زخم های واریس، زخم های دیابتی و زخم های فشاری مطرح شده است. بسیاری از فیزوتراپیست ها لیزردرمانی را برتر از سایر روش های فیزیوتراپی مانند اولتراسوند می دانند. به خصوص در مواقعی که زخم ها به صورت مزمن در آمده و یا به روش های قبلی درمانی جواب نداده باشند. تحقیقات نشان داده است که استفاده از لیزر می تواند باعث بهبود و تغییر شکل بافت اسکار گردد و در نتیجه می تواند برای زیبایی نیز استفاده گردد. در سوختگی ها و زخم های ناشی از اعمال جراحی نیز از درمان با لیزر کم توان نتایج و پاسخ های مناسبی گزارش شده است.

1-2- کاهش درد: از لیزردرمانی به صورت مؤثری در درمان یا کاهش انواع دردها از جمله دردهای حاد بعد از اعمال جراحی و دردهای مزمن مانند نورالژیا استفاده می گردد. تجربه نشان داده است که اثر ضد درد لیزر با دیگر روش های فیزیوتراپی مانند اینترفرنشیال و دیاترمی قابل مقایسه و رقابت است. علی رغم چنین گستردگی در استفاده از لیزر، هنوز درمان درد با لیزر جزء بحث انگیزترین موارد استفاده از لیزر می باشد که بخشی از آن به دلیل عدم شناخت کامل مکانیسم عمل لیزر و همچنین نتایج مبهم یافته های تحقیقاتی در این زمینه می باشد.

1-3) آسیب های بافت نرم: رایج ترین کاربرد لیزردرمانی در فیزیوتراپی است. آسیب های بافت نرم از جمله ضربه، التهاب و نیز انواع آزردگی هایی که در اثر استفاده زیاد از یک عضو (Over use) به خوبی به اثرات زیست تحریکی اشعه لیزر جواب می دهند و موارد شایعی مانند هماتوم، پارگی عضلات و آسیب دیدگی های تاندونی به نحو مؤثری توسط لیزردرمانی بهبود می یابند. بر اساس چنین تجربیاتی، استفاده از لیزر درمانی در طب ورزشی نیز کاملاً متداول شده است. برای یک ورزشکار، بروز چنین آسیب هایی به معنای دور ماندن از تمرین و مسابقه می باشد. در چنین مواردی، احتمال کاهش زمان درمان با استفاده از لیزر کم توان، یک مزیت جالب برای ورزشکاران حرفه ای می باشد.

1-4) التهاب مفصلی: انواع مختلفی از التهاب مفصلی به ویژه التهاب مفصلی در آرتریت روماتوئید به روش لیزردرمانی تحت درمان قرار گرفته اند. بهترین نتایج در درمان التهاب مفاصل ناحیه کف دست و کف پا بوده است. با این وجود در حالی که شماری از بررسی ها مؤثر بودن لیزردرمانی را برای برخی بیماری های التهاب مفصلی نشان می دهد، برای برخی دیگر از بیماری های مفصلی به ویژه در استئوآرتریت نتایج متفاوت بوده است.

1-5) طب سوزنی لیزری: در طب سوزنی می توان به جای سوزنهای فلزی، از پروب لیزری استفاده نمود. تحریک نقاط طبی سوزنی با استفاده از پروب لیزر تک دیودی، طب سوزنی لیزری نامیده می شود. امروزه مجموعه کاملی از وسایل مورد نیاز برای این کار، به صورت تجاری طراحی و به بازار عرضه شده اند. با در نظر گرفتن خطر انتقال عفونت در طب سوزنی سنتی، مزیت استفاده از پروب لیزری واضح می باشد. در افراد دارای سن پایین یا مواردی که ترس استفاده از سوزن وجود دارد، انتخاب پروب لیزری برتری دارد.

2) دندانپزشکی: در دندانپزشکی برای برخی از مقاصد درمانی، از لیزرهای با توان بالا استفاده می گردد. به عنوان مثال از لیزر دی اکسید کربن برای درمان حفره های ناشی از پوسیدگی دندان استفاده می گردد. اصلی ترین موارد استفاده از لیزر کم توان در دندانپزشکی عبارتند از:

2-1- کاهش درد: می توان از اشعه لیزر برای کاهش و درمان درد در مواردی مانند حساس شدن دندان ها استفاده نمود. در کشور چین، از روش طب سوزنی لیزری برای ایجاد بی حسی موضعی در اعمال جراحی کوچک دهان استفاده می شود.

2-2) التیام زخم: دندانپزشکان می توانند بعد از اعمال جراحی کوچک و یا کشیدن دندان، از خواص اشعه لیزر در درمان و التیام زخم استفاده نمایند. همچنین بررسی ها نشان داده است که برای درمان نکروز ناحیه پولپ، بعد از پاک کردن کانال های اعصاب از بافت نکروز و درمان مناسب با مواد آنتی باکتریال، می توان از اشعه لیزر به عنوان یک روش کمکی استفاده نمود.

2-3) درمان ادم: می توان از لیزر درمانی برای کاهش ادم و هر نوع پرخونی همراه آن استفاده نمود. به عنوان مثال در موارد التهاب لثه ها، لیزر کم توان می تواند به کاهش خونریزی و درد کمک نماید. همچنین می توان قبل از پر کردن دندان، از لیزر برای درمان التهاب و درد استفاده نمود.

انواع لیزر درمانی

معمولاً لیزرها را بر حسب محیط فعالشان نامگذاری می نمایند. بنابراین می توان لیزرها را به شکل زیر تقسیم بندی نمود:

1) لیزر جامد: گذارهای انرژی که در لیزر جامد به وقوع می پیوندند، ایجاد گرما می کنند، بنابراین برای ایجاد فرصتی جهت خنک شدن محیط فعال، معمولاً لیزرجامد را به صورت پالسی تولید می نمایند.

2) لیزرگازی: می تواند به شکل تابش پیوسته و تابش پالسی مورد استفاده قرار گیرد.

3) لیزر مایع: این نوع لیزر دارای طول موجهای متفاوتی از 250 الی 1800 نانومتر می باشد.

4) لیزرنیمه هادی (لیزردیودی): معمولترین نوع آن را از نیمه هادی گالیم- آلومینیم- ارسناید می سازند. پرتو لیزر می تواند به صورت پیوسته یا پالسی تولید گردد. این نوع لیزر، دارای طول موجی بین 750 تا 900 نانومتر و توانی در حدود میلی وات می باشد. برای تولید پرتو لیزر با توان بیشتر می توان تعدادی دیود لیزری با باریکه های خروجی هم فاز را به هم وصل کرد تا توانی در حد وات تولید گردد.

لیزر درمانی

در سیستم های لیزر درمانی، می توان از دو نوع تابش پیوسته یا تابش پالسی امواج استفاده نمود . در تابش نوع پیوسته در لیزر درمانی ، تا زمانی که محیط فعال تحریک می گردد، پرتویی پیوسته منتشر می شود. اگر این پرتو لیزر درمانی بیش از حد مجاز بر بافت اعمال گردد، گرمای بیش از حد آن به بافت های سالم نیز سرایت می کند و موجب تأخیر در بهبودی یا حتی سوختگی می گردد. تمامی لیزر درمانی نوع پیوسته را می توان به صورت مکانیکی (استفاده از دیافراگم) یا الکترونیکی به فرم پالسی تبدیل نمود.در لیزر پالسی، پرتولیزر به صورت پالسهای مجزا منتشر می گردد. این پالس می تواند از چند میکرو ثانیه تا چند هزارم ثانیه باشد. دلیل استفاده از لیزر درمانی در حالت پالس، ایجاد فرصتی برای خنک شدن محیط فعال دیود است. برخی از بررسی های نیز نشان داده است که اشعه لیزر از نوع پالسی، اثرات درمانی بهتر دارد.

شدت انرژی: یکی از پارامترهای مهم در هنگام استفاده از لیزر درمانی، مدت زمان تابش اشعه بر بافت است. در صورتی که توان خروجی منبع، تولید لیزر ثابت در نظر گرفته شود، با افزایش مدت زمان تابش اشعه لیزر درمانی ، انرژی بیشتری به بافت اعمال می گردد. البته باید به خاطر داشت که در موقع استفاده درمانی از لیزر، قانون Arndt-Schultz رعایت گردد. مطابق این قانون، یک سطح آستانه انرژی وجود دارد که پس از آن پاسخ های درمانی به وجود می آید. بعد از این سطح آستانه، با افزایش انرژی، پاسخ لیزر درمانی نیز افزایش می یابد. ولی در صورتی که شدت انرژی اعمال شده بر بافت باز هم بیشتر شود، به تدریج پاسخ های بازدارنده و منفی بروز می کند. بنابراین در تعیین دوز لیزر درمانی ، هدف یافتن یک سطح انرژی تحریکی مناسب است که بتواند با داشتن حداکثر اثرات بیولوژیکی و کلینیکی، حداقل انرژی را مصرف نماید. ساده ترین روش تعیین دوز لیزر درمانی بیان مقدار انرژی مورد نیاز (بر حسب ژول) است. این مقدار با ضرب نمودن توان خروجی منبع لیزر بر حسب وات در مدت زمان تابش اشعه (برحسب ثانیه) محاسبه می گردد. رایج ترین نحوه اندازه گیری و بیان دوز لیزر درمانی ، استفاده از مفهوم چگالی انرژی می باشد که طبق تعریف برابر است با: (زمان تابش (ثانیه) × توان خروجی (وات)) تقسیم بر سطح تابش (سانتی متر مربع).

کاربرد-لیزر-درمانی

دستگاه لیزر

معمولاً توان خروجی دستگاه لیزر بر حسب میلی وات بیان می گردد. در صورتی که در محاسبات مقدار توان را بر حسب میلی وات، در نظر بگیریم. انرژی بر حسب میلی ژول و چگالی انرژی بر حسب میلی ژول بر سانتی متر مربع به دست می آید. در اغلب دستگاههای جدید، کاربر قادر است قبل از شروع لیزر درمانی مقدار انرژی مورد نیاز را تنظیم نماید و دستگاه مدت زمان تابش برای درمان را متناسب با مقدار انرژی انتخاب شده محاسبه می نماید. به عبارت دیگر، نیازی به محاسبه مدت زمان لیزر درمانی توسط کاربر نمی باشد.

انواع سیستم های لیزرپالسی: خروجی اغلب سیستم های لیزردرمانی که خروجی پالسی شکل تولید می نمایند، به صورت یکی از شکل های زیر است:

1) پالسهای ثابت: در این سیستم ها دامنه و پهنای پالس های خروجی با هم برابرند. با تغییر فرکانس، تعداد پالس ها در واحد زمان تغییر می یابد در نتیجه میانگین توان خروجی با تغییر فرکانس تغییر می کند. همانگونه که در شکل 1-6 دیده می شود، فرکانس قسمت b بیشتر از فرکانس قسمت a است و اگر میانگین توان خروجی قسمت های a و bرا به ترتیب XmW و YmW نشان دهیم، YmW>XmW خواهد بود.

Untitled-1

2) خروجی بریده شده: معمولاً در این سیستم ها از دیودهایی که لیزر پیوسته تولید می کنند استفاده می شود و خروجی توسط روش های الکترونیکی یا مکانیکی بریده می شود. در این سیستم ها با تغییر فرکانس، دو مشخصه مهم خروجی تغییر می کند. الف) پهنای پالس لیزر درمانی که معمولاً با افزایش فرکانس کاهش می یابد.

ب) میانگین توان خروجی که با افزایش فرکانس لیزر کاهش می یابد.

3) خروجی مدوله شده: در هر نوع دستگاه فوق، با تغییر فرکانس میانگین توان خروجی تغییر می یابد. برطرف نمودن این ضعف، می توان Duty Cycle پالسها را همواره ثابت نگه داشت. در این روش پهنای پالس فرکانس های پایین، بزرگتر از پهنای پالس فرکانس های بالا خواهد بود در نتیجه میانگین توان خروجی برای تمام فرکانس های لیزر ثابت باقی می ماند .

عمق نفوذ: عمق نفوذ لیزر به طول موج اشعه و توان خروجی دستگاه بستگی دارد. هر چه طول موج اشعه لیزر درمانی بیشتر بوده یا توان خروجی دستگاه بیشتر باشد عمق نفوذ بیشتر خواهد بود . عمق نفوذ لیزر درمانی به خواص اپتیکی پوست از قبیل نوع و ضخامت اپی تلیوم، ضریب انعکاس و میزان عروق زیر مخاط نیز بستگی دارد. به علت مشکل بودن اندازه گیری میزان عمق نفوذ در بافت زنده، اغلب از شبیه سازهای کامپیوتری استفاده نموده و یا مقدار آن را در بافت مرده اندازه گیری می نمایند. در نتیجه اغلب مقادیر ارائه شده حدود تقریبی عمق نفوذ لیزر درمانی را نشان می دهند. هر چند که ممکن است همدوسی اشعه لیزر در چند لایه سلولی ابتدایی بافت تحت درمان از بین برود، ولی با این حال به خاطر خاصیت هم راستا بودن نور لیزر عمق نفوذ مؤثر اشعه لیزر درمانی بسیار بیشتر از عمق نفوذ نور عادی می باشد. همچنین باید توجه داشت که لیزر مادون قرمز نسبت به لیزر مرئی دارای عمق نفوذ بیشتری است.

ده نکته در مورد لیزر درمانی بیان می گردد که در صورت اجرای درست این موارد، بازدهی آن را به طور چشم گیری افزایش می دهد.

1) تا حد امکان از روش تماس مستقیم استفاده نمایید: در صورت امکان، پروب لیزر باید به طور عمودی و مستقیم بر روی بافت قرار گیرد. فشار پروب بر روی موضع درمان باید به اندازه ای باشد که با وجود ایجاد رنگ پریدگی در پوست، هیچ دردی احساس نگردد. اعمال فشار پروب بر روی پوست، باعث کاهش تعداد گلبول های قرمز خون در منطقه تحت لیزر درمانی شده و انرژی کمتری توسط آنها جذب می گردد. در نتیجه انرژی بیشتری به منطقه تحت درمان اعمال می گردد. به علاوه، اعمال فشار مکانیکی پروب روی نقاط تریگر یا نقاط طب سوزنی، خود باعث افزایش اثرات درمانی آن می شود. از دیگر مزایای روش تماس مستقیم لیزر درمانی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

الف) چون با دو برابر شدن فاصله پروب از بافت، سطح تابش به صورت توان دوم افزایش می یابد ، با افزایش فاصله پروب از بافت، چگالی انرژی کاهش می یابد. در نتیجه هنگامی که پروب با بافت تماس پیدا می کند، بیشترین مقدار پرتوهای لیزر به بافت مورد نظر می رسد.

ب) به حداقل رسیدن میزان باز تابش نور لیزر درمانی از روی سطح پوست و در نتیجه افزایش انرژی اعمال شده به بافت مورد نظر.

ج) به علت تضعیف نمایی (Exponential) پرتوهای لیزر درمانی در بافت و عمق نفوذ کم طول موج ها، تورفتگی بافت (در اثر فشار پروب) کمک می کند تا تضعیف اشعه لیزر به کمترین مقدار ممکن برسد.

2) منطقه دردناک یا آسیب دیده را به طور کامل درمان نمایید: همواره باید در ابتدا محل و منشأ درد یا آسیب دیدگی به طور مستقیم تحت درمان قرار گیرد ( به جز در موارد درد راجعه). این درمان باید به طور کامل انجام شده و مقدار دوز لیزر درمانی مناسب برای تمام منطقه تحت درمان رعایت گردد. در صورتی که تراپیست برای صرفه جویی در زمان، دوز لیزر درمانی را بین نقاط مختلف تحت درمان مستقیم نماید، اثر این روش درمانی کاهش می یابد.

3) بنا به وسعت ناحیه درمان و نوع بیماری از پروب مناسب استفاده کنید: برای لیزر درمانی نواحی با وسعت زیاد و یا درمان اولسرها، از پروبهای خوشه ای و برای تابش روی نقاط لیزر درمانی کوچک و خاص (مانند نقاط تریگر و طب سوزنی) و یا تابش بر روی مفاصل کوچک ناحیه دست از پروبهای تک دیودی استفاده نمایید.

4) هنگام استفاده از پروب تک دیودی، برای درمان مناطق وسیع، از روش تک بندی سطح استفاده نمایید: هنگامی که می خواهید منطقه ای با سطح بزرگتر از 1 الی 2 سانتی متر مربع را با پروب تک دیودی تحریک نمایید، منطقه لیزر درمانی را به صورت شطرنجی به ابعاد 1×1 در سانتی متر تقسیم نموده و دوز لیزر درمانی را به طور کامل و جداگانه به هریک از این مربع ها اعمال نمایید.

5) درصورت استفاده از وسایل مولد گرما و حرارت لیزر درمانی، ترتیب استفاده از آنها را رعایت نمایید: هنگام استفاده از وسایل مولد گرما، جریان خون در موضع تحت درمان افزایش یافته و بیشتر انرژی اشعه لیزر جذب گلبول های قرمز خون می گردد و در نتیجه اثر لیزر درمانی کاهش می یابد .بنابراین در صورت نیاز به استفاده از وسایل فوق باید بعد از لیزردرمانی استفاده گردند.

6) برای افزایش اثر اشعه، موضع درمان را سرد نمایید: سرما باعث کاهش جریان خون و در نتیجه کاهش تعداد گلبول های قرمز خون می گردد. بنابراین میزان جذب اشعه لیزر درمانی توسط گلبول های قرمز خون کاهش می یابد. این کار در بافت های سرشار از مویرگهای خونی (مانند عضلات)، باعث افزایش اثر لیزر درمانی می گردد.

7) درمان را به طور کامل انجام دهید: برای افزایش اثرات لیزر درمانی، پس از اعمال اشعه لیزر به منطقه آسیب دیده ی اصلی، نقاط دورتری مانند تنه ها و ریشه های عصبی مربوط به ناحیه درمان، نقاط طب سوزنی و نقاط تریگر را نیز تحت درمان با اشعه قرار دهید.

8) دوز درمان را به تدریج افزایش دهید:برای حفظ و افزایش اثر لیزر درمانی یا در مواردی که با کاهش یا نداشتن پاسخ درمانی مناسب روبرو هستند، دوز درمان را به تدریج افزایش دهید. می توان شدت اشعه لیزر را در طی 2 تا 4 جلسه به میزان 50 تا 100 درصد افزایش داد.

9) برای افزایش اثر تحریک، از فرکانس مناسب استفاده نمایید: در صورتی که از تابش پالسی برای لیزر درمانی استفاده می کنید، در شرایط حاد یا هنگامی که احتمال حساسیت بیمار وجود دارد، از فرکانس های پایین تر (زیر 50 هرتز) استفاده نمایید. برای درمان بیماری های مزمن، از فرکانس های بالاتر (تا 25 کیلوهرتز) استفاده نمایید. در صورتی که اثرات درمانی کاهش یافته یا ثابت مانده است، ابتدا نصف دوز لیزر درمانی را با فرکانس پایین اعمال نموده و سپس باقی مانده دوز را با فرکانس بالا اعمال نمایید. بررسی های انجام شده، بیانگر مفید بودن این شیوه ی درمانی می باشند.

10) برای نتیجه بهتر، لیزر درمانی را بلافاصله بعد از آسیب دیدگی شروع نمایید: برخلاف دیگر وسایل الکتروفیزیکال، لیزر درمانی فاقد خاصیت حرارتی بوده و در نتیجه می تواند بلافاصله بعد از ایجاد آسیب دیدگی مورد استفاده قرار گیرد. در مراحل ابتدایی درمان از دوز کم لیزر استفاده کرده و در صورت امکان درمان را به صورت روزانه ادامه دهید.

استفاده از لیزر برای درمان

رعایت جنبه های ایمنی: لیزرهای کم توانی که برای مقاصد درمانی به کار می روند، نسبت به لیزرهای پر توان جراحی، هیچگونه خطری برای پوست ندارند. هر چند که توان خروجی این لیزرهای درمانی معمولاً در حدود چند صد میلی وات می باشد، ولی به علت خاصیت هم راستایی اشعه لیزر، خروجی از مرکز و درخشش بالایی برخوردار است (قطری در حدود میکرومتر دارد.) به همین دلیل، اشعه لیزر چند صد میلی واتی نیز قادر است که به سطح حساس شبکیه چشم آسیب حرارتی برساند. بنابراین باید از مشاهده مستقیم نور لیزر جداً خودداری شود. خوشبختانه از آنجایی که اغلب روش های درمانی رایج نیاز به تماس مستقیم پروب با پوست دارند، این خطر به میزان زیادی کاهش می یابد.

عدم استفاده از لیزر

موارد منع استفاده از لیزر درمانی، همانند سایر دستگاههای الکتروتراپی بیشتر جنبه احتیاط دارد و بر اساس یافته های کلینیکی و تجربی نمی باشد. برخی از موارد منع استفاده از لیزر درمانی عبارتند از:

1) درمان مستقیم چشم: امروزه متخصصین چشم پزشکی از دستگاه های لیزر پر توان استفاده می نمایند. ولی باید توجه داشت که حتی نور لیزر کم توان در صورتی که به طور مستقیم وارد چشم شود، باعث بروز خطرات جدی برای شبکیه چشم می شود. بنابراین استفاده از لیزر در درمان بیماری های چشم، باید فقط توسط چشم پزشک متخصص و تعلیم دیده صورت گیرد.

2) تابش اشعه لیرز به جنین و یا درمان روی رحم شخص باردار: بنابر یک استاندارد کلی، استفاده از تمامی دستگاههای الکتروتراپی و اغلب دستگاههای الکتروفیزیکال در این موارد منع شده است.

3) تابش اشعه لیرز در صورت وجود نئوپلاسم فعال در محل: معمولاً یکی از موارد ممنوعیت استفاده از اشعه لیزر، تابش مستقیم اشعه بر روی یک بافت سرطانی است. بررسی هایی که بر روی اثر اشعه لیزر بر ترشح ماده فعال کننده رشد و تقسیم سلولی انجام گرفته است، نشان می دهد در بیمارانی که احتمال وجود بافت سرطانی فعال در آنها وجود دارد، نمی توان در هیچ نقطه یا بافتی از بدن آنها، از لیزر درمانی استفاده نمود. علاوه بر موارد بیان شده در بالا، استفاده از لیزر در موارد زیر توصیه نمی گردد:

تابش اشعه لیرز بر روی مناطق پوستی با اختلال حس گرمایی، تابش مستقیم اشعه لیرز بر روی بیضه، استفاده از لیزر در درمان بیماران مبتلا به صرع، درمان زخم های باز و عفونی شده و نقاط دارای خونریزی. لیرز همانند هر دستگاه دیگری که دارای منبع تغذیه الکتریکی است، دستگاه های لیزر درمانی باید به طور مرتب و سالیانه توسط متخصصین مجاز، از نظر ایمنی سیستم الکتریکی و مخصوصاً دقت توان خروجی اشعه لیزر بررسی گردند. هنگام درمان با لیزر، باید از عینک های محافظ متناسب با طول موج اشعه لیزر استفاده گردد، به خصوص در مواردی که از چندین پروب با طول موج های متفاوت استفاده می گردد، این امر باید مورد توجه کافی قرار گیرد. درستی عملکرد عینک های محافظ چشم نیز باید به طور مرتب بررسی گردد.

نکات درمانی با لیزر

همه جلسات لیزر درمانی باید به طور کامل و مطابق با مقررات ایمنی صورت گیرد. بهتر است برای لیرز درمانی از مکان مناسبی که دارای علایم هشداردهنده است استفاده گردد. همچنین بهتر است که محدودیت هایی در مورد دسترسی افراد به کلیدهای دستگاه در نظر گرفته شود و لیست افراد دارای صلاحیت برای استفاده از دستگاه لیرز درمانی مشخص گردد. در تمام طول دوره جلسه درمان، باید از عینک های محافظ استفاده شود. مهم تر از همه، تراپیست باید کاملاً با نحوه کار دستگاه آشنا بوده و تمامی اقدامات ایمنی لازم را قبل از بکارگیری انجام دهد. قبل از شروع لیزردرمانی، باید وضعیت بیمار کاملاً بررسی شده و سپس بنا به نوع بیماری، لیرز درمانی مورد نیاز انتخاب گردد. نکته مهمی که قبل از شروع لیرز درمانی باید مورد توجه قرار گیرد، بررسی محل درمان و حصول اطمینان از عدم وجود موارد منع استفاده از لیزردرمانی است. در همه موارد، به بیمار توضیحات کافی و مناسب در مورد نحوه لیرز درمانی و جزئیات مربوط به ویژگی های خاص درمان با لیزر و خطر مشاهده مستقیم نور لیزرداده شود و پس از گرفتن رضایت نامه از بیمار، تذکرات شفاهی در مورد استفاده از عینک محافظ در تمامی طول جلسه و خودداری از نگاه کردن مستقیم به پروب داده شود. همچنین باید به بیمار اطلاع داده شود که در طول جلسه درمان و تابش اشعه نباید هیچ گونه احساس حرارت یا ناراحتی کند. پس از اتمام جلسه درمان باید ناحیه تحت لیرز درمانی رؤیت شده و از نظر بروز واکنش های جنبی مورد بررسی قرار گیرد. در انتها باید مشخصات دستگاه لیرز و درمان به کار رفته، به طور کامل در پرونده بیمار ثبت گردد. این مشخصات عبارتند از: طول موج (بر حسب نانومتر بوده که بر روی پروب ها درج شده است). دوز لیرز درمانی (کل انرژی اعمال شده به بافت بر حسب ژول). تکنیک لیرز درمانی به کار رفته (روش تماس مستقیم یا غیر تماسی و در صورت استفاده از روش دوم، بیان جزئیات آن). فرکانس (بر حسب هرتز در تابش پالسی). مشخص نمودن محل هایی که تحت درمان با لیزر قرار گرفته اند. معمولاً این کار با استفاده از یک نقشه راهنمای سطح بدن صورت می گیرد.

درمان بیماریها با لیزر

موارد زیر تنها جنبه ی توضیح و توصیه داشته و نباید به عنوان تجویز و یا دستورالعمل مورد استفاده قرار گیرند. فرض بر این است که در همه موارد نوع بیماری به طور کامل تشخیص داده شده است و هیچ مورد منع استفاده از لیزر وجود ندارد. پس از جلب رضایت بیمار، نکات ایمنی، گفته شده و درمان شروع می گردد.

اولسر مزمن

بررسی های معمول: وضعیت، وسعت محل زخم و نیز احتمال عفونی بودن آن را بررسی کنید.

مرحله اول لیزر درمانی: توصیه شده است که در اولسرها و زخم های باز، درمان از نواحی کناری و حاشیه ای زخم ها شروع گردد. برای این کار، پروب درمانی مناسب، نوع تک دیودی است که بر روی نقاط پوست حاشیه ی زخم و به صورت تمام مستقیم استفاده می گردد. این نقاط باید در حدود 1 سانتی متر از لبه های زخم فاصله داشته و از یکدیگر نیز 2 سانتی متر فاصله داشته باشند. تعداد نقاطی که مورد تابش لیزر قرار می گیرند، متغیر بوده و بستگی به وسعت زخم دارد. دوز ابتدایی لیزر درمانی روی هر نقطه 2J(5KHz) می باشد.

مرحله دوم لیزر درمانی: در مرحله دوم، معمولاً با استفاده از یک پروب خوشه ای، اشعه لیزر را بر روی زخم به طور مستقیم می تابانند. در این مرحله از لیزر درمانی، از روش عدم تماس پروب با زخم و در صورتی که ماده واسطه مناسبی جهت جلوگیری از انتقال ترشحات و عفونت وجود داشته باشد، از تماس کم پروب با پوست استفاده می شود. در موقع استفاده از روش عدم تماس لیزر درمانی ، باید فاصله بین بستر زخم و پروب خوشه ای در حداقل فاصله ی ممکن باشد. (به عنوان مثال بیش از 0.5 cm نشود).

ادامه ی درمان: اگر نتیجه لیزر درمانی کم است، می توان دوز لیزر درمانی را تا حد قابل توجهی افزایش داد. برای لبه های زخم، می توان شدت تابش اشعه را در طی 3 الی 4 جلسه درمان تا 10J برای هر نقطه درمانی افزایش داد. برای درمان بستر زخم می توان شدت انرژی را طی چند جلسه درمان تا 12J/Cm2 افزایش داد.

کشیدگی لیگامان مچ پا

مرحله اول لیزر درمانی: به علت شکل ناحیه تحت درمان، استفاده از پروب تک دیودی توصیه می گردد. بهتر است لیزر درمانی هر نقطه از لیگامان با تابش مستقیم اشعه لیزر و با دوز ابتدایی 2J(4-20Hz) شروع گردد. این نقاط نباید بیش از 0.5 cm از یکدیگر فاصله داشته باشند.

مرحله دوم لیزر درمانی: اگر تراپیست در پیدا نمودن نقاط خاص مهارت داشته باشد، می توان نقاط دردناک «تریگر»، نقاط موضعی مربوط به طب سوزنی روی قوزک خارجی پا و یا نقاط دورتر طب سوزنی (AHSHI) را توسط یک پروب تک دیودی و با دوز 1J(20Hz) تحت تابش اشعه لیزر درمانی قرار داد (به عنوان مثال نقاط BL60 و ST41). در صورت وجود ادم قابل ملاحظه هر نقطه از لبه های منطقه ادم دار باید با شدت 1-2J تحت درمان قرار گیرد. اگر لیزر درمانی بی اثر باشد، تابش اشعه لیزر در امتداد عروق لنفاوی اندام تحتانی با شدت 2J(1 KH) در هر نقطه و به فواصل 2-3cm (از پایین به بالا) ممکن است مؤثرتر واقع شود.

ادامه ی درمان: ممکن است طی دوره لیزر درمانی، شدت تابش اشعه لیزر را تا مرز 12J در هر نقطه بر روی لیگامان و یا موضع تحت درمان افزایش داد.

التهاب آرنج

نکات کلی: با معاینه کامل باید از درستی تشخیص مطمئن بود.

مرحله اول لیزر درمانی: در ابتدا باید ناحیه دردناک توسط پروب نوع خوشه ای و با دوز 12J(20-100 Hz) درمان گردد. بنا به مساحت ناحیه دردناک (و همچنین بیمار)، ممکن است چندین بار استفاده از پروب خوشه ای در یک جلسه لازم شود. بعد از آن، لیزر درمانی هر نقطه (به ویژه نقطه دردناک) روی ناحیه ی مبتلا، با یک پروب تک دیودی و با اعمال فشار مناسب پروب بر روی پوست و با دوز 2J (20 Hz) ادامه می یابد.

مرحله دوم لیزر درمانی: با استفاده از پروب تک دیودی، اشعه لیزر با دوز 1J (20 Hz) روی نقاط مناسب طب سوزنی (مانند LI 10,11,12) اعمال شده وهم چنین لیزر درمانی به صورت موضعی و در امتداد تنه های عصبی پروکزیمال (عصب رادیال) و ریشه های عصبی گردنی مربوطه در همان سمت با دوز 2 J(20 Hz) ادامه می یابد.

ادامه درمان: در طی دوره ی درمان، ممکن است دوز لیزر درمانی موضعی (مرحله اول) را با استفاده از پروب خوشه ای تا 24J (تا فرکانس 5 KHz) و برای پروب تک دیودی تا 12 J برای هر نقطه درمانی اضافه نمود.

6768_635357454592869543_l

سردرد

روش زیر، برای درمان اکثر سردردها با علل گوناگون از جمله سردردهای با منشأ گردنی مناسب می باشد. باید همواره مراقب بود که اشعه لیزر درمانی به صورت تصادفی وارد چشم نگردد.

مرحله اول لیزر درمانی: تابش اشعه لیزر بایستی توسط یک پروب تک دیودی و بر روی مجموعه ای از نقاط ناحیه دردناک با دوز 1-2J در هر نقطه و با فرکانس متغیر بین 20Hz و 5KHz صورت گیرد. (نصف مدت زمان تابش اشعه لیزر با فرکانس 20 Hz و نیمه ی دیگر زمان درمان با فرکانس 5KHz). باید فشار پروب بر روی پوست محکم اما بدون ایجاد احساس ناراحتی باشد و نقاط تحت تابش اشعه لیزر درمانی نیز نباید بیش از یک سانتی متر از یکدیگر فاصله داشته باشند.

مرحله دوم لیزردرمانی: تمام نقاط حساس و یا نقاط تریگر قابل شناسایی در ناحیه ی سر، صورت و یا گردن باید با استفاده از یک پروب تک دیودی و با دوز 1J (20 Hz) تحت درمان قرار گیرند. به علاوه در مواقعی که احتمال می رود سردرد منشأ گردنی داشته باشد، ریشه های اعصاب گردنی نیز باید به طور مشابه تحت تابش اشعه لیزر درمانی قرار گیرند. در این حالت، برای بعضی از بیماران (بنا به حجم عضلات موجود در موضع درمان) می توان از دوز 2J (20 Hz) نیز استفاده نمود. همچنین استفاده از روش تابش جداگانه هر نقطه با شدت 1J(20 Hz) بر روی مجموعه نقاطی با فاصله یک سانتی متر از یکدیگر در امتداد قاعده ناحیه اکسی پیتال جمجمه، پیشنهاد می گردد.

ادامه درمان: در مواردی از سردرد که لیزر درمانی مؤثر باشد همان دوز مصرفی کافی است. در غیر اینصورت می توان دوز لیزر درمانی را برای هر نقطه مبتلا به درد به تدریج تا حد (4-6 J) و با فرکانس متغیر (به صورت 50:50) تا حدود 500 Hz افزایش داد.

کمر-درد

کمر درد

در یک کمر درد ساده، درمان ایده آل ترکیبی از مسکن های خوراکی و در صورت امکان، درمانهای دستی است. روش زیر برای درمان کمردردهای شدیدتر و کمردردهای مزمن عود کننده و نیز کمردرد ساده به عنوان روش مکمل، طراحی شده است.

لیزردرمانی: عضلات پارورتبرال باید به صورت دو طرفه و با استفاده از پروب خوشه ای (20 J, 20 Hz-5 KHz,50:50) و با توجه به اعمال دقت در پوشش دادن همه مناطق مبتلا درد ، تحت درمان قرار گیرند. سپس با استفاده از یک پروب تک دیودی و اعمال فشار قابل توجه آن بر روی پوست، ریشه های عصبی گرفتار و نیز یک ریشه عصبی بالاتر و پایین تر از آن با دوز 20 J (20 Hz) تحت لیزر درمانی قرار می گیرند. در درمان درد هر یک از ریشه های عصبی گرفتار، پروب تک دیودی باید در هر نوبت تابش بر روی مجموعه ای از 3 الی 4 نقطه (در مساحتی حدود یک در یک سانتی متر) از ریشه ی عصبی به کار برده شود. در مواقعی که درد راجعه نیز وجود داشته باشد، مسیر ریشه های عصبی محیطی با استفاده از یک پروب تک دیودی با دوز 20 J(20 Hz) و فواصل در حدود 2 Cm تحت تابش اشعه لیزر درمانی قرار داده می شود.

ادامه ی درمان: در مواقعی که نتایج به دست آمده بعد از اولین جلسه ی لیزر درمانی کمر درد اندک باشد، می توان دوز لیزر درمانی را به تدریج افزایش داد. معمولاً حداکثر شدت قابل استفاده جهت درمان کمر درد با پروب تک دیودی و خوشه ای، 40 J (5 KHz) در نظر گرفته می شود.

نورالژی زونا

می توان درمان درد را در طی دوره ی عفونی این ویروس و با شروع دوره ی Herpetic Neuralgia به کار برد. بررسی ها نشان داده است که در مرحله عفونی، لیزر درمانی می تواند طول دوره ی عفونت و شدت درد را کاهش داده و هم چنین احتمال بروز و پدیدار شدن مرحله ی عصبی آن را نیز کاهش دهد.

مرحله ی عفونی زونا (Herpes Zoster): می توان پروب خوشه ای را بدون تماس مستقیم با پوست و در فاصله ی کمتر از نیم سانتی متر از ناحیه (و یا نواحی) مبتلا و با دوز 4-8 J (5KHz) در هر ناحیه لیزر درمانی استفاده نمود. ریشه های عصبی و یا تنه های عصبی پروگزیمال مبتلا به درد نیز باید با استفاده از یک پروب تک دیودی با دوز 1-2 J (20-100 Hz) و در نقاطی به فواصل 1-2 Cm، تحت درمانی با اشعه لیزر قرار گیرند.

مرحله ی Post Herpetic Neuralgia: همه ی مناطق مبتلا به درد باید با استفاده از یک پروب خوشه ای با دوز 8 J (20-200 Hz) و با تماس ملایم پروب بر روی ناحیه ی مبتلا تحت لیزر درمان قرار گیرند. در ادامه، باید درمان درد با استفاده از یک پروبتک دیودی و با تابش اشعه لیزر درمانی با دوز 2-4 J (20-200 Hz) بر روی نقاطی در امتداد مسیر اعصاب درگیر ( از پایین به بالا) و به فواصل 1-2Cm ادامه یابد.

ادامه درمان: دوز لیزر درمانی مورد استفاده باید به تدریج در طول جلسات درمان افزایش یابد. در مرحله Herpes Zoster می توان برای هردو روش پروب تک دیودی و خوشه ای، سقف حداکثر انرژی 12 J (5 KHz) را در نظر گرفت. ولی برای مرحله لیزر درمانی Post Herpetic Neuralgia این سقف می تواند تا 24 J (5 KHz0 نیز افزایش یابد.

خواننده گرامی ، پیشنهاد می شود مطالب زیر را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه لیزر درمانی مطالعه فرمایید.

لیزر درمانی زانو

کاربرد لیزر درمانی

کاربرد لیزردرمانی در فیزیوتراپی

لیزر درمانی و تاثیر آن بر درد مفاصل

منبع : کتاب لیزر در فیزیوتراپی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید

آدرس کلینیک دیباجی :
تهران ، خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک 17



آدرس کلینیک مطهری:
تهران،خیابان ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد « کوچه افتخار سابق»،پلاک 34، طبقه همکف

-

Share →