آنچه از سوی آفریدگار بدون عیب و نقص سالم و سفید و بدون اشكال به ما هدیه می‌شود، طی دورانی كوتاه یا بلند آسیب می‌بیند و تخریب می‌شود. آنگاه ناچاریم از علم نه چندان كامل بشر سود بجوییم و آن را در حدی قابل قبول و نه به شكل عالی و كامل دوباره بسازیم. صحبت از دندان‌هاست كه هر چند سالم و بی‌عیب و نقص در دهان ما می‌رویند، طی چند سال، گاه آنچنان با بی‌مهری صاحبان خود روبه‌رو می‌شوند كه به شدت تخریب شده و برای کشیدن (کشیدن ساده یا کشیدن دندان عقل نهفته) و یا بازسازی آنها ناگزیر به استفاده از علم و تكنولوژی خاص آن هستیم.
دندان‌ها در اثر عدم رعایت بهداشت و تغذیه نادرست، در معرض پوسیدگی قرار می‌گیرند. اگر برای درمان این پوسیدگی‌‌ها زود اقدام و آنها را ترمیم كنیم، نیاز به تداخل و دستكاری چندانی از سوی دندانپزشك نخواهند داشت و به راحتی ترمیم می‌شوند. اما گاهی پوسیدگی‌‌ها چندان پیشرفت می‌كنند كه نسج زیادی از دندان از بین می‌رود و ساختمان دندان تا حد زیادی تخریب می‌شود. برای درمان این دندان‌ها و بازسازی دوباره آنها، روكش‌ دندان و یا کشیدن دندان و ایمپلنت دندان پس از آن به كمك آمده‌اند. به كمك این روكش‌ها دندان دوباره ساخته می‌شود و می‌توان امید داشت كه تا چند سال دندان به كمك روكش در دهان باقی ماند.

روکش دندان چیست ؟

روکش  یا به عبارت دیگر پروتز دندان ثابت ، که به انگلیسی  dental crown  نامیده میشود، یک کلاهک فلزی یا سرامیکی و یا ترکیبی از هر دوی آنهاست که بر روی دندانهای با تخریب گسترده گذاشته میشود ،تا علاوه بر حفاظت از آنها در برابر شکستن، عملکرد و زیبایی دندان نیز مجددا به آن باز گردانده شود.
برای روکش دندانهای جلو بهترین انتخاب روکشهای سرامیکی یا انواع روکش زیرکونیا است که زیبایی را اساسا تامین میکند. اما هنگام روکش دندان جلو برای زیبایی باید به این نکته توجه کرد که انجام روکش صرفا جهت زیبایی دندانهای جلو به هیچ عنوان توصیه نمیشود. جهت این امر روشهای دیگری مثل لامینت و یا پر كردن دندان با كامپوزيت (کامپوزیت دندان) ارجح است.

بریج دندان یک ابزار دندانپزشکی است که بین دو دندان طبیعی در دهان قرار گرفته و فاصله ایجاد شده به خاطر از بین رفتن دندان‌ها را پر می‌کند. به این ترتیب بریج دندان به صورت محکم در محل تثبیت شده و می‌تواند فضای یک یا چند دندان از بین رفته را جایگزین نماید.

با تقبل هزینه بریج دندان و ساخت آنها ، معمولاً از دو روکش دندان در دو انتهای آن استفاده می‌شود تا به این ترتیب بتوان از دندان‌های مجاور برای محکم کردن بریج در محل استفاده کرد. بین این روکش‌ها یک دندان مصنوعی قرار دارد که با توجه به فاصله و اندازه دندان‌ها طراحی شده و فضای خالی بین دندان‌ها را می‌پوشاند. در صورتی که دندان‌های طبیعی برای تثبیت کردن بریج در دهان بیمار وجود نداشته باشد، محکم کردن بریج در محل با استفاده از ایمپلنت دندان امکان‌پذیر خواهد بود.

چه زمانی نیاز به روکش کردن دندان هست ؟

زمانی دندان شما نیاز به روکش دارد که تاج دندان، به شدت آسیب دیده و با ترمیمهای معمول قابل پر شدن نیست، یکی از مواردی که این موضوع را باعث میشود، بعد از درمان ریشه ( عصب کشی ) است. چرا که دندانی که نیاز به روت کانال یا عصب کشی دارد ،نه تنها به علت پوسیدگی بخش وسیعی از تاج خود را از دست داده بلکه بعد از درمان ریشه نیز خشک و شکننده میشود و چه بسا اگر ترکی در تاج دندان باشد، دندان خرد شده و از بین می رود.
مورد دیگر سمپتومها وعلایم ترک در دندان است، که شایعترین علامت آن درد دندان در حین جویدن است. و دندانپزشک معمولا از طریق دق کردن دندان در جهات مختلف به آن پی میبرد.
مورد دیگر استفاده از روکش (  البته انواع خاص پروتز های ثابت دندان ) بد رنگی های دندانی است.

انواع روکش دندان

1- روکش چینی فلزی (PFM): که بخش درونی (Frame) آن از فلز و بخش بیرونی آن از جنس چینی دندانپزشکی ساخته می شود. فریم فلزی می تواند از طلا یا آلیاژهای نیکل، کروم و کبالت ساخته شود.
2- ژاکت کراون: که فاقد بخش پشتیبانی کننده درونی (فریم) است. این نوع روکش به دلیل توانایی کمتر در تحمل فشارهای ناشی از جویدن به دلیل فقدان فریم، در دندان های جلو کاربرد دارد. این روش به دلیل حذف لایه فلزی، شفافیت بیشتر و نیاز کمتری به تراش دندان دارد.
3- روکش های تمام چینی: در این روش، بخش درونی (فریم) به جای فلز از نوعی سرامیک تقویت شده به عنوان هسته مرکزی استفاده می شود. این روش گران تر از روش PFM بوده و در موارد وجود حساسیت به هر نوع فلز در بیمار یا به دلایل زیبایی، مورد استفاده قرار می گیرد.

تفاوت روکش و ترمیم دندان

ترمیم و روکش، روش‌های بازسازی و ترمیم دندان  هستند ولی تصمیم‌گیری برای انتخاب روش بازسازی، به عواملی مانند ساختمان دندان باقیمانده، عادت‌های بیمار و شرایط دندان بستگی دارد…
در ترمیم، ماده بازسازی‌کننده در بین دیواره‌های باقیمانده دندان قرار می‌گیرد و جای خالی قسمت ازدست رفته را پر می‌کند. شکل و اندازه منطقه خالی‌شده (در اثر پوسیدگی یا شکستگی دندان) در میزان موفقیت ترمیم بسیار موثر است.
در درمان با روکش، پس از ترمیم منطقه خالی شده، روکش مانند کلاهکی دور تا دور دندان را می‌گیرد و آن را حمایت می‌کند. مواد سازنده روکش‌ها، به‌خصوص انواعی که زیر ساخت فلزی دارند بسیار مستحکم هستند اما تصمیم‌گیری در مورد نوع درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد.
هرچه دیواره‌های باقیمانده دندان کمتر یا ضعیف‌تر باشند، دستیابی به ‌گیر و استحکام کافی برای ترمیم مشکل‌تر خواهد بود. در هنگام جویدن، نیرو در جهت?های مختلف به دندان وارد می‌شود. بسیاری از این نیروها می‌توانند دیواره‌های باقیمانده را از هم دور کنند و آنها را بشکنند. البته این تصور که همیشه برای استحکام بیشتر باید به سراغ روکش برویم، اشتباه است. بزرگ‌ترین عیب روکش، تراش بیش از حد دندان است و دندان باید به ضخامت روکش (حدود 2 تا5/2 میلی‌متر)، تراشیده شود. با توجه به اینکه عمر متوسط روکش‌های معمولی بین 8 تا 10 سال است، در دراز مدت، طول عمر دندان کاهش خواهد یافت.

آیا روکش دندان مفید است؟

درمان با روکش، در مواردی که تاج دندان دچار تخریب‌های ناشی از پوسیدگی وسیع، ضربات، شکستگی یا تضعیف ساختار دندان پس از درمان ریشه شده باشد، ضروری است.
قضاوت و تشخیص دندانپزشک در روکش‌گذاری دندان پس از درمان ریشه، نقش اصلی را دارد.
مهم‌ترین مزیت روکش حفظ ساختار دندان در برابر شکستگی و نیز حفظ سلامت بافت‌های اطراف دندان است، اما به هر حال 1 تا 5/1 میلی‌متر از نسج دندان، طی فرآیند ترمیم تراش می‌خورد و اهمیت مراقبت از آن را برای جلوگیری از پوسیدگی مجدد چند برابر می‌کند.

عوارض روکش دندان

مهمترین عارضه روکش کردن دندانها این است که دندان شما تراش می خورد و اگر از آن به خوبی مراقبت نکنید بعد از چند سال پوسیده شده و از بین میرود.

قیمت روکش دندان

هزینه روکش کردن دندان  بسته به جنس آن و دستمزد دندانپزشک و هزینه لابراتوار میتواند متفاوت باشد.
منظور از جنس روکش دندان  بیشتر نوع آن است که غالبا فلزی، سرامیکی ، پرسلن باند شده به فلز و یا زیرکونیوم  ( یا همان روکش دندان زیرکونیم ) میباشد. معمولا ارزانترین روکشها، همین روکشهای پرسلن باند شده به فلز هستند که البته قیمت روکش دندان در آنها هم به آلیاژ زیر آن بستگی دارد . اما با آلیاژ مرسوم در لابراتوارهای دندانی ، به صرفه ترین هزینه روکش دندان را دارند.
 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)