تیروئید، غده نه چندان بزرگِ درون ریز و پروانه ای شکل است که جلوی گلو قرار دارد. این غده با ترشح هورمون هایی خاص به درون خون بدن را تنظیم می کند. هورمون ها مانند پیک ها و پیام رسان ها دستورات مورد نظر را به نقاط مختلف بدن شما می رسانند و عملکرد سلول ها و بافت های بدن را تغییر می دهند. هورمون های غده تیروئید، سوخت و ساز و متابولیسم سلول های بدن را تغییر می دهند و همچنین موجب تغییراتی در مواد معدنی (ید، فسفر و کلسیم) درون جریان خون می شوند  و در صورت عملکرد ناصحیح موجب بیماری تیروئید می شود. که پرکاری تیروئید، کم کاری آن و حتی سرطان تیروئید را همراه دارد. گواتر نیز نوع متورم تیروئید است.
این غده کوچک با ترشح هورمون های مخصوص خود، یعنی تیروکسین و تری یودوتیرونین روی تنظیم دمای بدن، رشد استخوانی، ضربان قلب، ریتم تنفس، سوخت وساز چربی ها، قندها و پروتئین ها، کنترل وزن و ساعات خواب و کنترل سرعت واکنش های بدن تاثیر دارد. تشکیل تیروئید از کیسه های (vesicule) کوچک بدون شک یکی از دلایل بروز بی نظمی در آن است. پرکاری تیروئید و لاغری و کم کاری تیروئید با افزایش وزن همراه است.
graves-disease

علائم و نشانه های پرکاری تیروئید

ک غده تیروئید پرکار باعث افزایش سرعت واکنشهای شیمیایی در بدن میشود و ایجاد علائم و نشانه های جسمی و روحی میکند. به طور کلی یک فرد مبتلا به پرکاری تیروئید ممکن است یک یا چند مورد از علائم زیر را داشته باشد:
کاهش وزن
تقریبا در تمام بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، کاهش وزن مشاهده میشود که بعلت سوختن بیش از حد کالری در بدن بر اثر افزایش هورمون تیروئید می باشد. فرد در اکثر اوقات احساس گرسنگی میکند و حتی ممکن است شبها از خواب بیدار شود تا غذا بخورد. این کاهش وزن میتواند از 2 تا 35 کیلوگرم متغیر باشد ولی در بعضی افراد اشتهایشان بقدری زیاد میشود و آنقدر غذا میخورند که نه تنها وزنشان کم نمیشود بلکه دچار اضافه وزن نیز میشوند.
عرق زیاد و عدم تحمل گرما
از آنجایی که متابولیسم بدن افزایش میابد، بدن شما حرارت بیشتری تولید میکند که این حرارت را با عرق کردن نشان میدهد. فرد از بودن در مکانهای گرم احساس نا آرامی میکند.
تحریک پذیری
تحریک پذیری و زودرنجی از عوارض پرکاری تیروئید است و معمولا در خانم های جوان بیشتر بروز میکند. فرد ممکن است نتواند با استرسها و فشارهایی که در اطرافش وجود دارد کنار بیاید. همچنین ممکن است نسبت به انتقادهایی که از او میشود حساسیت غیرطبیعی و بیش از حد نشان دهد و خیلی زود از کوره در برود. حتی ممکن است بدون هیچ علت واضحی گریه کند.
عدم تمرکز حواس نیز میتواند با بیماری پرکاری تیروئید مرتبط باشد.
تپش قلب
اکثر بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، تپش قلب دارند. فرد احساس میکند که ضربان قلبش سریعتر از حالت طبیعی شده است. در پرکاری تیروئیدی شدید که مدت زیادی طول کشیده و درمان نشده باشد، بویژه در افراد سالخورده، ممکن است بی نظمی در ضربان قلب ایجاد شود که اصطلاحا به آن فیبریلاسیون دهلیزی گفته میشود. حتی ممکن است نارسایی قلبی هم رخ دهد.
از دیگر موارد و نشانه های پرکاری تیروئید میتوان به موارد زیر نیز اشاره کرد:
•    تنگی نفس، بویژه هنگامی که فعالیتی انجام شود. افرادی که دچار آسم هستند ممکن است شاهد تشدید علائم آسم باشند.
•    لرزش دست ها
•    ضعف عضلات، بخصوص عضلات ران
•    تغییر در حرکات روده، به طوری که اکثر بیماران از اسهال رنج می برند
•    قاعدگی نامنظم و یا حتی گاهی اوقات عدم پریود شدن
•    اختلالات پوست، مو و ناخن، در بیماری گریوز قسمت جلوی ساق پا دچار تورم و خارش میشود. موهای بدن نازک و باریک شده و ناخن ها شکننده میشوند.
•    مشکلات چشمی شامل آبریزش شدید از چشم ها و احساسی شبیه احساس وجود شن ریزه در چشم، اختلال در بینایی و بیرون زدگی چشم از حدقه

تشخیص

1. تاریخچه بیماری و معاینه بالینی برهمه مقدم است.
2. اندازه گیری هورمون تیروئید، تیروتروپین و آنتی بادی‌های تحریک کننده تیروئید موجود در خون برای تایید تشخیص بکار می‌رود برای نمونه TSH – T4 – T3 – FTI –T3 – T3Uptake ; آزمایش FTI اطلاعات دقیق تری در زمانی که بیمار درحال استفاده از داروهای ضد تیروئیدی می‌باشد به پزشک می‌دهد.
3. ارزیابی ساختمان و عملکرد غده تیروئید با استفاده از تجویز مقدار کم ید رادیواکتیو.
4. اندازه گیری تیروتروپین یا هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) که از هیپوفیز ترشح می‌شود و کنترل کننده کار تیروئید می‌باشد. در پرکاری تیروئید مقدار این هورمون در خون به شدت کم می‌شود.
بهتر است که آزمایش‌ها خونی هر ماه یک بار تکرار شود و در صورتی که درحال کنترل بودن بیماری با دارو تشخیص داده شد هر ۳ ماه یک بار تکرار شود.

درمان

هدف از درمان طبیعی کردن سطح هورمون های تیروئید است. در بیمارانی که علت پر کاری تیروئید مصرف زیاد هورمون باشد باید دوز دارو تنظیم شود. در کسانی که علت بیماری التهاب تیروئید باشد چون بیماری خود محدود شونده است نیاز به درمان اضافه ندارد. در مواردی که علت پرکاری تیروئید بیماری گریوز یا گواتر مولتی ندولر یا گواتر گره ای منفرد سمی باشد درمان شامل یکی از موارد زیر می باشد:

1. داروهای ضد تیروئید خوراکی که شامل متی مازول که برای بیماران با بیماری گریوز به مدت طولانی و برای علل دیگر پرکاری تیروئید به مدت کوتاه مورد استفاده قرار می گیرد . با مقدار مناسب دارو کنترل پرکاری تیروئید در عرض چند هفته میسر است. این داروها عوارض جانبی نیز دارند از جمله بثورات پوستی، خارش، تب و بندرت التهاب کبد یا کاهش گلبول‌های سفید خون.
2. ید رادیو اکتیو باعث از کار افتادن گواتر یا کوچک شدن گره های سمی که تولید کننده هورمون تیروئید می باشند، می گردد. این درمان بدون خطر است و در بالغین با پر کاری تیروئید بطور گسترده استفاده می شود. اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است، اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می‌شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است اشعه به سایر نقاط بدن آسیب نمی‌رساند. ید رادیو اکتیو بطور خوراکی به بیمار سر پایی تجویز می‌شود.
3. جراحی تیروئید یک درمان دائمی دیگر برای پرکاری تیروئید است. امروزه این درمان کمتر توصیه می شود زیرا نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد و ایجاد مشکلات پس از جراحی از جمله ایجاد بدشکلی در گردن می‌شود. به علاوه در موارد نادری ممکن است باعث صدمه به ساختمانهای نزدیک به تیروئید در گردن شود. عارضه دیگر کم کاری تیروئید است که این عارضه براحتی با قرص لووتیروکسین که عارضه جانبی ندارد برای تمام عمر قابل کنترل است.
4. داروهایی مانند پروپرانول برای تسکین علائم پرکاری تیروئید به کار می رود تا سایر درمان ها اثر خود را بگذارند.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)