پلاکت و هموستاز

هموستاز یا قطع فیزیولوژیک خونریزی به مجموعه عوامل و واکنش هایی اطلاق می شود که نقش آنها توقف خونریزی از محل بریدگی ها و آسیب های رگی است. فرآیند هموستاز بسیار پیچیده است لیکن به طور ساده و صرفاً به منظور درک نقش پلاکت ها در آن می توان به شرح زیر خلاصه نمود:

هرگونه آسیب بافتی به عروق، که منجر به خروج خون از آنها شود، موجب فعال شدن پروتئین ون ویلبراند (Von willebrand protein) یا فاکتور هشت می شود. این پروتئین به عنوان واسط عملکرده و از یک طرف به کلاژن موضع آسیب دیده و از طرف دیگر به گلیکوپروتئین سطح پلاکت می چسبد و موجب چسبیدن پلاکت ها به الیاف کلاژن بافت ساب اندوتلیال ناحیه آسیب دیده عروق شده و منجر به تجمع پلاکت ها در محل و ایجاد تورم، چسبندگی و پای کاذب در آنها می شود.

چسبندگی اولیه به واسطه فاکتور هشت شروع و سپس بوسیله ی پروتئین ون ویلبراند ترشح شده از گرانول های خود پلاکت ها ادامه می یابد به طوری که هر پروتئین ون ویلبراند با تعداد زیادی از پلاکت ها و هر پلاکت با بیش از یک پروتئین ون ویلبراند باند می شود و در پایان منجر به شکل گیری یک پلاک پلاکتی در موضع می شود.

در ضایعات عروقی کوچک، جلوگیری از خونریزی توسط پلاک های پلاکتی امکان پذیر است لیکن در ضایعات بزرگ نیاز به تشکیل لخته خونی است. خشت ساختمانی لخته خونی رشت های فیبرین با تجمع پلاکت های فعال شده همراه با گلبول های سفید و قرمز خون در میان آنهاست. فیبرین پروتئینی نامحلول در اب است که در حضور ترومبین، از پروتئین فیبرینوژن محلول در پلاسما تولید می شود. بدین ترتیب که پلاکت های تجمع یافته، شکسته شده و موادی را آزاد می کنند که در حضور کلسیم، پروترومبین را به ترومبین تبدیل می کنند.

ترومبین نیز تحت یک عمل آنزیمی، مستقیماً قطعات پپتیدی را از زنجیره های آلفا و بتای فیبرینوژن می شکند و ایجاد مونومرهای فیبرینی می کند. رشته های فیبرین به صورت متقاطع و منظم کنار هم قرار گرفته و یک شبکه توری مانند را پدید می آورند که سلول های خونی به خصوص گلبول های قرمز در آن گیر می کنند و آنچه در آخر کار به دست می آید، همان لخته خون است که محل آسیب دیده رگ را می پوشاند.

البته شایان ذکر است که برای تبدیل شدن فیبرینوژن به فیبرین، چندین واکنش یکی پس از دیگری رخ می دهند و حداقل سیزده فاکتور برای تحقق انعقاد خون به طور طبیعی مورد نیاز است. لیکن مفاد فوق با صرف نظر از مراحل غیر ضروری و نیز ایجاد سهولت در درک نقش پلاکت ها در فرآیند هموستاز تنظیم شده است. به طور کلی پلاکت ها بازیگر اصلی و تأمین کننده اصلی مواد مورد نیاز فرایند هموستازند. به طور مثال حتی با آزاد کردن ترومبوکسان و سروتونین در انقباض موضعی عروق و هموار شدن فرآیند انقعاد نقش دارند و یا طی بیست دقیقه تا یک ساعت بعد از تشکیل لخته، موادی را به نام اکتین و میوزین آزاد می کنند که موجب انقباض لخته شده و به بسته شدن بیشتر عروق کمک می کند. تا قبل از مطالعات اخیر، که محتویات پلاکت ها را شناسایی و نقش حیاتی آنها در شروع و ادامه فرآیند ترمیم بافت نقش دارند و همگام با شروع فرایند هموستاز، فرآیند ترمیم بافت را نیز شروع می کنند.

فرآیند طبیعی ترمیم بافت های آسیب دیده

همانطور که در بالا اشاره شد، همزمان با شروع و تکمیل فرآیند هموستاز، فرآیند ترمیم بافت نیز شروع می شود و به عبارتی می توان گفت هموستاز خود بخشی از فرآیند ترمیم است، که به سرعت شروع شده و در نهایت با تشکل لخته، یک پانسمان موقت روی محل آسیب قرار می دهد تا فرصتی را برای ادامه فرآیند ترمیم بافت آسیب دیده فراهم سازد. لیکن به منظور توجه به نقش پلاکت ها ، فرآیند ترمیم طبیعی بافت طولانی تر است.

در این فرآیند فاکتورهای رشد و سیتوکین هایی که توسط پلاکت های فعال و سایر سلول ها آزاد می شوند، منجر به مهاجرت، تکثیر و تمایز سلول ها و سنتز ماتریکس لازم برای ترمیم بافت می شوند. رشته های فیبرین تشکیل شده در مرحله هموستاز نیز، به عنوان یک کالبد و چهار چوب، برای سلول های مهاجر و تکثیر آنها عمل می کنند. فرآیند ترمیم شامل سه فاز عملیاتی التهاب، تکثیر و تجدید ساختار است و شایان ذکر است که این سه فاز نیز مستقل از هم نیستند و از نظر زمانی با هم همپوشانی دارند.

منبع : کتاب PRP



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید

آدرس کلینیک دیباجی :
تهران ، خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک 17



آدرس کلینیک مطهری:
تهران،خیابان ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد « کوچه افتخار سابق»،پلاک 34، طبقه همکف

-

Share →