PRP چیست؟

همه ما پلاکت ها را به عنوان عواملی می شناسیم که در پاسخ به آسیب بافتی و پارگی عروق، فعال شده و با ایجاد پلاک پلاکتی و لخته منجر به هموستاز می شوند. تحقیقات علمی اخیر و تکنولوژی های پشتیبانی کننده آنها، چشم انداز جدیدی را در خصوص نقش پلاکت ها در فرآیند ترمیم بافت ها پیش روی دانش پزشکی ترسیم نموده و نقش پلاکت ها را از نقش صرفاً هموستاز خون، به بازیگر اصلی کل فرآیند ترمیم و بازسازی بافت های آسیب دیده ارتقا داده اند.

این تحقیقات مقدار زیادی از پروتئین ها بیواکتیو و فاکتورهای رشد را در درون و سطح پلاکت ها شناسایی کرده اند که همه آنها نقشی کلیدی در حذف بافت نکروتیک و شروع پیشرفت فرآیند ترمیم شامل، کموتاکس سلول ها، پرولیفراسیون و تمایز سلول ها، ایجاد عروق و ماتریکس خارج سلولی و بازسازی بافت ایفا می کنند.

نتایج تحقیقات فوق، پلاکت ها را به عنوان یک عامل بیولوژیک اتولوگ (مشتق از خود فرد) و قابل استفاده به منظور تحریک فرآیند طبیعی ترمیم و بازسازی بافت های مختلف بدن، در نقطه توجه متخصصین پزشکی قرار داده و این تصور را شکل داده که پلاکت می تواند در انواع اعمال پزشکی نظیر انواع آسیب های بافتی، بازسازی غضروف مفصلی، تقویت لیگامان ها و تاندون های صدمه دیده، شکستگی ها و زخم ها، که تسریع روند ترمیم بافت مد نظر است، نقش مؤثری ایفا کند.

مطالعات In-vitro و In-vivo گسترده ای در خصوص عملکرد پلاکت ها در پاسخ به آسیب بافت های مختلف بدن و کاربرد درمانی آنها در ترمیم آسیب ها، در مراکز دانشگاهی، تحقیقاتی و درمانی دنیا صورت پذیرفته و نتایج آزمایشگاهی، بالینی و کلینیکی آنها مستند سازی و منتشر شده است و همانطور که در مقدمه نیز اشاره شد، هم اکنون بیش از 5200 مقاله در خصوص PRP درمانی در بانک های اطلاعاتی NCBI ثبت شده و مرور مقالات منتشره، حاکی از تفاوت معنادار و یا حداقل برابر نتایج درمانی آن در مقایسه با دارو درمانی و برخی درمان های سنتی و معمول و مرسوم، در درمان بسیاری از مشکلات ارتوپدی، آسیب های ورزشی، پوست و غیره است.

PRP (Platelet-Rich Plasma) یا پلاسمای غنی از پلاکت، در واقع غلظت بالایی از پلاکت های خون خود بیمارند که طی یک فرآیند جداسازی و غلیظ، از خون تازه و لخته نشده خود بیمار، تهیه می شود. به پشتوانه مطالعات انجام شده، امروزه در کشورهای مختلف دنیا از جمله اغلب کشورهای اروپایی، آمریکا و ژاپن، PRP درمانی به عنوان یک روش درمانی غیر تهاجمی و بی خطر پذیرفته شده و در کنار روش های درمانی دیگر و حتی بعضاً جایگزین برخی جراحی ها، قابل انتخاب و اجراست و در حالی که هنوز تحقیقات زیادی به منظور تعیین استانداردها، دستورالعمل ها و پروتکل های دقیق باید انجام شود ولی حوزه پزشکی هر روز شاهد توسعه روز افزون کاربرد آن در تخصص های گوناگون پزشکی است.

شایان ذکر است برابر گزارشات سازمان جهانی بهداشت (WHO)، صدمات عضلانی- اسکلتی شایع ترین علت درد و ناتوان جسمی در میان میلیون ها نفر در سراسر جهان است و به همین دلیل این سازمان، دهه 2010 را به عنوان دهه استخوان و مفاصل نامگذاری کرده و خواستار ابتکار عمل جهانی به منظور ترویج بیشتر پژوهش در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری های عضلانی- اسکلتی شده بود و شاید به همین دلیل، درصد بالایی از پژوهش های مرتبط با PRP درمانی در دهه اخیر نیز در رابطه با درمان مشکلات ارتوپدی و پزشکی ورزشی انجام گرفته است.

روند تحول PRP

کاربرد PRP در درمان بیماری ها، متناسب با نتایج یافته های پژوهش های علمی و شناخت بیشتر محتویات و عملکرد پلاکت ها، تحول یافته و به نظر می رسد با توجه به پژوهش های جاری، تحولات بیشتری را نیز تجربه خواهد کرد. ابتدا پلاکت ها به عنوان عوامل انعقادی شناخته شدند و از همان موقع در مراکز درمانی دنیا در مواردی نظیر، بندآوردن خونریزی یا جلوگیری از آن در بیماران مبتلا به ترومبوسیتوپنی، درمان پروفیلاکتیک کاهش تولید پلاکت در مغز استخوان، جلوگیری از خونریزی زیاد در جراحی های تهاجمی، خونریزی های فعال و غیر استفاده شده و هم اکنون نیز با اهداف درمانی فوق استفاده می شود.

شناسایی نقش پلاکت ها در فرآیند ترمیم، چشم اندازی جدید و وسیع برای کاربرد پلاکت ها (PRP) در حوزه درمان باز کرد. زیرا با در نظر گرفته پلاکت ها به عنوان محرک شروع و ادامه فرآیند ترمیم و بازسازی بافت، می توان آنها را در درمان یا کمک به درمان همه بیماری هایی که به نوعی نتیجه توقف یا کندی فرآیند ترمیم اند و یا نیازمند تسریع روند عادی فرآیند ترمیم اند، بکار برد.

اولین منبع قابل ارجاع در خصوص استفاده از PRP به عنوان یک فرآورده اتولوگ، به سال 1987 بر می گردد که به منظور پیشگیری از نیاز به تزریق خون همولوگ، در یک جراحی قلب باز به کار گرفته شد. پس از آن متخصصین جراحی دهان و دندان و جراحان پلاستیک اولین پزشکانی بودند که در دهه نود از PRP به منظور تسریع روند ترمیم و التیام بافت استفاده کردند. در همان دهه مطالعات زیادی بوسیله ی مراکز علمی- تحقیقاتی ازجمله کالج پزشکی ورزشی آمریکا انجام و نتایج مطالعات در مجله پزشکی ورزشی چاپ شد و پزشکان متخصص ارتوپدی، فیزیوتراپی، پزشکان ورزشی، متخصصین درد و روماتولوژیست ها نیز همگام با نتایج مطالعات، شروع به استفاده از آن به منظور درمان انواع صدمات تاندون ها، لیگامان ها، عضلات، استخوان، عصب و غضروف ها کردند.

در سال 1999 برای اولین بار نحوه تهیه PRP اتولوگ در مطب از مقدار کمی خون، بوسیله ی تجهیزات کناسنتره پلاکت، شرح داده شد. یکی از موارد تأثیر گذار در توسعه کاربرد PRP چاپ نتایج مطالعه دکتر آلن میشرا بود ولی که از سال 2004 با برخی فوتبالیست های استنفورد کار می کرد و سعی داشت بازیکنان را هر چه سریعتر به بازی برگرداند، شروع به مطالعاتی در خصوص اثر PRP در درمان Chronic Tennis Elbows نمود. با توجه به اینکه درمان این بیماری به طور معمول، مشکل است، ولی او موفق به بهبود نود درصدی بیماران ظرف مدت شش ماه شد و نتایج مطالعات خود را در نوامبر سال 2006 در مجله پزشکی ورزشی آمریکا چاپ کرد. از آن به بعد کاربرد PRP در تخصص های مختلف پزشکی از جمله پزشکی ورزشی (با توجه به اهمیت بالای برگرداندن سریع ورزشکاران آسیب دیده به میدان مسابقه)، ارتوپدی، پوست و زیبایی و غیره رشد فزاینده ای را تجربه نمود.

اکنون علاوه بر ادامه درمان های PRP توسط بسیاری از پزشکان و مراکز درمانی، مراکزی نیز با عنوان مرکز تخصصی PRP در بسیاری از کشورها فعالیت دارند. در ایران نیز مطالعاتی در مراکز دانشگاهی انجام و نتایج آنها منتشر شده که موضوع و نتایج آنها در بخش مربوطه آورده شده است. مرور روند تحول فوق هر پزشک علاقمندی را به این نتیجه می رساند که این روش درمانی خاص و متفاوت از درمان های قبلی است و باید ضمن مطالعه و درک پایه علمی آن، نسبت به آموزش دقیق این مهارت اقدام کند تا در کاندید کردن بیمار برای PRP و اجرای دقیق و صحیح آن، عملکردی موفقیت آمیز داشته باشد. ادامه بحث نگاهی اجمالی به علوم پایه مرتبط با PRP دارد.

منبع : کتاب PRP



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید

آدرس کلینیک دیباجی :
تهران ، خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک 17



آدرس کلینیک مطهری:
تهران،خیابان ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد « کوچه افتخار سابق»،پلاک 34، طبقه همکف

-

Share →